تحلیل جامع کاربرد و عملکرد آرماتورهای عرضی (خاموت و سنجاقی) در سازه‌های بتن آرمه مطابق با مبحث نهم مقررات ملی ساختمان

بخش ۱: مبانی و مفاهیم بنیادی آرماتورهای عرضی

۱.۱. تعریف و تمایز آرماتورهای طولی و عرضی

بتن، به عنوان یکی از پرکاربردترین مصالح ساختمانی، دارای مقاومت فشاری بسیار بالایی است اما در برابر نیروهای کششی ذاتاً ضعیف و شکننده عمل می‌کند. برای جبران این ضعف بنیادین، از میلگردهای فولادی که مقاومت کششی بالایی دارند، در داخل بتن استفاده می‌شود تا یک ماده کامپوزیت به نام “بتن مسلح” یا “بتن آرمه” شکل گیرد. آرماتورهای فولادی در اعضای سازه‌ای به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند: طولی و عرضی.  

• آرماتورهای طولی (Longitudinal Reinforcement): این میلگردها در راستای محور طولی عضو سازه‌ای (مانند تیر یا ستون) قرار می‌گیرند و وظیفه اصلی آن‌ها تحمل تنش‌های ناشی از خمش و بارهای محوری (کششی یا فشاری) است.
• آرماتورهای عرضی (Transverse Reinforcement): این آرماتورها که موضوع اصلی این گزارش هستند، به صورت عمود یا با زاویه نسبت به آرماتورهای طولی قرار گرفته و آن‌ها را در بر می‌گیرند. این دسته از آرماتورها با نام‌های مختلفی از جمله خاموت (Stirrup/Tie)، تنگ، سنجاقی (Crosstie/Pin)، دورگیر و دورپیچ شناخته می‌شوند.  

رابطه بین آرماتورهای طولی و عرضی صرفاً یک هم‌افزایی ساده نیست، بلکه یک وابستگی متقابل و حیاتی است. آرماتورهای طولی، ضمن افزایش ظرفیت باربری عضو، یک مُد شکست جدید و خطرناک را معرفی می‌کنند: کمانش (Buckling) تحت بارهای فشاری. آرماتورهای عرضی اساساً برای مقابله با این مُد شکست و همچنین جبران ضعف ذاتی بتن در برابر برش (شکست ترد) به کار گرفته می‌شوند. به بیان دیگر، وجود و نحوه اجرای آرماتورهای عرضی، پیامد مستقیم تصمیم به استفاده از آرماتورهای طولی است و طراحی یکی بدون در نظر گرفتن دیگری فاقد اعتبار مهندسی است.

۱.۲. خاموت (Stirrup/Tie): تعریف، اهداف کلیدی و اهمیت

خاموت یک حلقه از میلگرد (معمولاً به صورت بسته) است که آرماتورهای طولی را محصور می‌کند. اهمیت خاموت در سازه‌های بتن آرمه به دلیل ایفای چهار نقش حیاتی و همزمان است:  

1. مقاومت در برابر نیروهای برشی و پیچشی: این عملکرد، به ویژه در تیرها، از اهمیت بالایی برخوردار است. خاموت‌ها با عبور از ترک‌های مورب (قطری) ناشی از برش، از باز شدن و گسترش آن‌ها جلوگیری کرده و مانع از شکست ناگهانی و ترد عضو می‌شوند. در اعضایی که تحت پیچش قرار دارند، استفاده از خاموت‌های بسته برای مقاومت در برابر تنش‌های پیچشی الزامی است.  
2. جلوگیری از کمانش آرماتورهای طولی: در اعضای فشاری مانند ستون‌ها، میلگردهای طولی تحت فشار تمایل به کمانش به سمت بیرون دارند. خاموت‌ها به عنوان تکیه‌گاه‌های جانبی عمل کرده و با کاهش طول آزاد کمانش این میلگردها، از وقوع این پدیده مخرب جلوگیری می‌کنند.  
3. محصور کردن هسته بتن (Concrete Confinement): خاموت‌ها با در بر گرفتن هسته بتن و اعمال فشار جانبی، مقاومت فشاری و به ویژه شکل‌پذیری (Ductility) آن را به شدت افزایش می‌دهند. این پدیده که “محصورشدگی” نام دارد، به عضو اجازه می‌دهد تا قبل از فروپاشی، تغییرشکل‌های بزرگ غیرالاستیک را تحمل کند. این ویژگی در عملکرد لرزه‌ای سازه‌ها نقشی حیاتی دارد و به اتلاف انرژی زلزله کمک می‌کند.  
4. حفظ هندسه قفس آرماتوربندی: خاموت‌ها موقعیت دقیق آرماتورهای طولی را در حین عملیات بتن‌ریزی تثبیت کرده و از جابجایی آن‌ها جلوگیری می‌کنند تا از قرارگیری صحیح آن‌ها در مقطع اطمینان حاصل شود.  

اگرچه خاموت‌ها تمام وظایف فوق را به طور همزمان انجام می‌دهند، اما هدف اصلی طراحی آن‌ها بسته به نوع عضو سازه‌ای تغییر می‌کند. برای تیرها، عامل اصلی در طراحی خاموت (تعیین قطر و فاصله)، تقریباً همیشه نیروی برشی (و گاهی پیچش) است. در مقابل، برای ستون‌ها، به ویژه در مناطق لرزه‌خیز، عامل اصلی طراحی، تأمین محصورشدگی کافی برای رسیدن به شکل‌پذیری مطلوب و جلوگیری از کمانش است. این تمایز در درک اولویت‌های طراحی بسیار کلیدی است.

۱.۳. سنجاقی (Crosstie/Pin): تعریف، ضرورت و نقش مکمل

سنجاقی که با نام‌های قلاب دوخت یا میلگرد دوخت نیز شناخته می‌شود، یک میلگرد کوتاه با دو انتهای خمیده است که برای اتصال و مهار آرماتورهای طولی که در گوشه‌های خاموت اصلی قرار نگرفته‌اند، به کار می‌رود. نقش اصلی سنجاقی، تقویت مقاومت برشی خاموت و ایجاد یکپارچگی کامل بین شبکه آرماتورهای طولی و عرضی است. این قطعات از کمانش موضعی میلگردهای طولی میانی که توسط خاموت اصلی مهار نشده‌اند، جلوگیری می‌کنند.  

در واقع، خاموت و سنجاقی یک سیستم مهار دو سطحی را تشکیل می‌دهند. خاموت، مهار کلی (Global Restraint) را فراهم کرده و مرز بیرونی هسته بتن محصور شده را تعریف می‌کند. سنجاقی‌ها مهار موضعی (Local Restraint) را برای تک‌تک آرماتورهای طولی یا زوجی از آن‌ها در داخل این مرز فراهم می‌آورند. به عنوان مثال، در یک ستون با ۱۲ آرماتور طولی، یک خاموت مستطیلی تنها چهار آرماتور گوشه را به طور مؤثر مهار می‌کند. هشت آرماتور باقی‌مانده در وجوه ستون، بدون تکیه‌گاه جانبی بوده و مستعد کمانش هستند. در اینجا، سنجاقی‌ها وارد عمل شده و با دوختن وجوه مقابل به یکدیگر، این مهار جانبی ضروری را برای آرماتورهای میانی فراهم می‌کنند.

بخش ۲: طبقه‌بندی و انواع خاموت (خاموت‌شناسی)

خاموت‌ها را می‌توان بر اساس معیارهای مختلفی از جمله شکل هندسی، جزئیات اجرایی و تکنولوژی تولید طبقه‌بندی کرد.

۲.۱. طبقه‌بندی بر اساس شکل هندسی

• خاموت‌های بسته (Closed Hoops): این نوع خاموت که رایج‌ترین شکل آن است، به صورت یک حلقه بسته (معمولاً مستطیلی یا مربعی) ساخته می‌شود و برای ستون‌ها و تیرهای چهارگوش کاربرد دارد. این شکل برای مقاومت در برابر نیروهای پیچشی ضروری است.  
• خاموت‌های مارپیچ و دایروی (Spiral and Circular Hoops): این خاموت‌ها به صورت یک میلگرد پیوسته که به شکل مارپیچ به دور آرماتورهای طولی در ستون‌های دایره‌ای پیچیده شده، اجرا می‌شوند. این نوع خاموت به دلیل ایجاد فشار محصورکنندگی یکنواخت، بهترین عملکرد را در افزایش مقاومت و شکل‌پذیری ستون‌ها از خود نشان می‌دهد.  
• خاموت‌های باز (Open Stirrups): این خاموت‌ها به شکل حرف U (که به آن رکابی نیز گفته می‌شود) یا L ساخته می‌شوند. کاربرد اصلی آن‌ها در اعضایی است که تحت تأثیر پیچش قابل توجهی قرار ندارند و صرفاً برای تحمل نیروی برشی طراحی می‌شوند.  

۲.۲. طبقه‌بندی بر اساس جزئیات اجرایی و عملکرد لرزه‌ای

تفاوت در نحوه خم کردن انتهای خاموت، مرز بین طراحی سنتی و طراحی لرزه‌ای مدرن را مشخص می‌کند و یکی از حیاتی‌ترین جزئیات برای تأمین شکل‌پذیری سازه است.

• خاموت ساده/سنتی (قلاب ۹۰ درجه): در این نوع، انتهای میلگرد خاموت با زاویه ۹۰ درجه خم می‌شود. این نوع قلاب عملکرد بسیار ضعیفی در برابر بارهای لرزه‌ای شدید دارد، زیرا مهار آن کاملاً به پوشش بتنی (Concrete Cover) وابسته است.  
• خاموت مهندسی/لرزه‌ای (قلاب ۱۳۵ درجه): انتهای این خاموت‌ها با زاویه ۱۳۵ درجه به سمت داخل هسته بتن برگردانده می‌شود. این نوع خم که به آن “قلاب لرزه‌ای” نیز می‌گویند، عملکرد بسیار مطمئنی را در زلزله تضمین می‌کند.  

مکانیسم شکست قلاب ۹۰ درجه در برابر عملکرد قلاب ۱۳۵ درجه به شرح زیر است: تحت تغییرشکل‌های شدید ناشی از زلزله، لایه بیرونی بتن که به آن پوشش یا کاور می‌گویند، دچار ترک‌خوردگی شده و فرو می‌ریزد (Spalling). قلاب ۹۰ درجه کاملاً در داخل همین لایه پوشش قرار دارد. با فروریختن پوشش، این قلاب مهار خود را از دست داده، صاف شده و خاموت باز می‌شود. به محض باز شدن خاموت، تمام خاصیت محصورکنندگی از بین می‌رود، آرماتورهای طولی که اکنون بدون مهار جانبی هستند، فوراً کمانش کرده و ستون به صورت ناگهانی و ترد فرو می‌ریزد. در مقابل، قلاب لرزه‌ای ۱۳۵ درجه به داخل هسته بتن مهار می‌شود. حتی پس از فروریختن کامل پوشش بتنی، این قلاب همچنان به طور محکم در بتن هسته باقی می‌ماند. در نتیجه، خاموت بسته باقی مانده، محصورشدگی حفظ شده و از کمانش آرماتورهای طولی جلوگیری می‌شود. این مکانیسم به ستون اجازه می‌دهد تا ضمن تحمل بارهای محوری، تغییرشکل‌های بزرگ غیرالاستیک را تجربه کند که این دقیقاً تعریف رفتار شکل‌پذیر است.

۲.۳. طبقه‌بندی بر اساس تکنولوژی تولید

• خاموت‌های سنتی و ماشینی: خاموت‌های سنتی با استفاده از ابزارهای دستی مانند اهرم ساخته می‌شوند. امروزه، خاموت‌ها عمدتاً با دستگاه‌های تمام اتوماتیک CNC تولید می‌شوند که دقت، سرعت و یکنواختی بسیار بالاتری را فراهم می‌کنند.  
• فناوری‌های نوین: خاموت سلولار (Cellular) به عنوان جدیدترین نسل خاموت‌ها معرفی شده است که با استفاده از تکنولوژی Pi-Systems تولید شده و استحکام بسیار بالایی را در سازه ایجاد می‌کند.  

بخش ۳: طبقه‌بندی و انواع سنجاقی (قلاب دوخت)

سنجاقی‌ها نیز بر اساس شکل قلاب‌های انتهایی خود طبقه‌بندی می‌شوند که این شکل، تأثیر مستقیمی بر عملکرد لرزه‌ای آن‌ها دارد.

۳.۱. طبقه‌بندی بر اساس شکل قلاب انتهایی

• سنجاقی با دو خم ۹۰ درجه: هر دو انتهای این سنجاقی با زاویه ۹۰ درجه خم می‌شود. این نوع به دلیل همان ضعفی که برای خاموت ساده ذکر شد، عملکرد لرزه‌ای مناسبی ندارد و در هنگام زلزله مستعد باز شدن است.  
• سنجاقی نیمه استاندارد (ترکیب ۹۰ و ۱۳۵ درجه): در این نوع، یک انتها دارای قلاب ۹۰ درجه و انتهای دیگر دارای قلاب لرزه‌ای ۱۳۵ درجه است. این شکل در ویرایش جدید مبحث نهم مقررات ملی ساختمان به عنوان “میلگرد دوخت” استاندارد تعریف شده است.  
• سنجاقی با دو خم ۱۳۵ درجه: هر دو انتهای این سنجاقی دارای قلاب لرزه‌ای است که به داخل هسته بتن مهار می‌شود. این نوع، بهترین عملکرد را در مهار آرماتورهای طولی و حفظ یکپارچگی هسته بتن در شرایط لرزه‌ای فراهم می‌کند.  

۳.۲. ضوابط اجرایی سنجاقی بر اساس مبحث نهم (ویرایش ۱۳۹۹)

ویرایش پنجم مبحث نهم مقررات ملی ساختمان (سال ۱۳۹۹) تعریف دقیق و ضوابط اجرایی مشخصی برای سنجاقی ارائه کرده است: “سنجاقی (میلگرد دوخت): میلگرد عرضی یک‌سره با قلاب لرزه‌ای در یک انتها و قلاب ۹۰ درجه با طول مستقیم حداقل 6db​ در انتهای دیگر که آرماتورهای طولی پیرامونی عضو را دربرگرفته باشد. قلاب‌های دربرگیرنده یک زوج آرماتور طولی باید به طور یک در میان، در سر و ته اجرا شوند”.  

الزام آیین‌نامه به اجرای متناوب (“یک در میان، سر و ته”) قلاب‌های ۹۰ و ۱۳۵ درجه، یک ضابطه هوشمندانه برای جلوگیری از ایجاد “صفحه ضعف” در هنگام زلزله است. اگر تمام سنجاقی‌ها با قلاب ۹۰ درجه رو به یک وجه ستون نصب شوند، با فروریختن پوشش بتنی آن وجه، مهار تمام این قلاب‌ها به طور همزمان از بین می‌رود و یک گسیختگی پیش‌رونده رخ می‌دهد. با اجرای متناوب، در هر تراز ارتفاعی، تنها نیمی از سنجاقی‌ها قلاب ضعیف‌تر خود را در یک وجه دارند و نیمی دیگر با قلاب ۱۳۵ درجه به طور ایمن در هسته مهار شده‌اند. این توزیع، فشار محصورکنندگی یکنواخت‌تری را حتی پس از آسیب دیدن پوشش بتنی تضمین می‌کند.

بخش ۴: تحلیل عملکردی در اعضای سازه‌ای مختلف

نقش و اولویت عملکردی خاموت و سنجاقی در اعضای مختلف سازه متفاوت است.

۴.۱. کاربرد در ستون‌ها

در ستون‌ها، وظیفه اصلی آرماتورهای عرضی، تأمین یک سیستم مهار جانبی برای آرماتورهای طولی جهت جلوگیری از کمانش، مقاومت در برابر نیروهای برشی و مهم‌تر از همه، افزایش مقاومت و شکل‌پذیری هسته بتن از طریق محصورشدگی است. در طراحی لرزه‌ای، فشرده‌سازی خاموت‌ها در  

نواحی بحرانی (معمولاً در بالا و پایین ستون در محل اتصال به تیرها) برای امکان تشکیل مفصل پلاستیک و اتلاف انرژی ضروری است. سنجاقی‌ها نیز برای مهار کردن میلگردهای میانی که در گوشه خاموت قرار ندارند، الزامی هستند.  

پدیده محصورشدگی نه تنها شکل‌پذیری ستون را افزایش می‌دهد، بلکه مقاومت فشاری بتن را نیز به طور قابل توجهی بالا می‌برد. خاموت‌های با فواصل کم مانند یک جلیقه محکم عمل کرده و از انبساط جانبی بتن تحت فشار جلوگیری می‌کنند. این حالت تنش سه‌محوری، خواص ماده را تغییر داده و به بتن اجازه می‌دهد تا کرنش‌های بسیار بالاتری را تحمل کرده و به مقاومت فشاری بیشتری نسبت به حالت محصورنشده دست یابد. این مزیت دوگانه (افزایش مقاومت و شکل‌پذیری) سنگ بنای طراحی لرزه‌ای ستون‌ها است.  

۴.۲. کاربرد در تیرها

وظیفه اصلی خاموت در تیرها، مقاومت در برابر نیروهای برشی است. این نیروها در نزدیکی تکیه‌گاه‌ها به مقدار حداکثر خود می‌رسند، به همین دلیل فاصله خاموت‌ها در این نواحی (نواحی بحرانی) کمتر و فشرده‌تر است. خاموت‌های بسته علاوه بر برش، برای مقاومت در برابر پیچش نیز به کار می‌روند. این آرماتورها همچنین به بهبود عملکرد لنگر خمشی و کنترل عرض ترک‌های قطری کمک شایانی می‌کنند.  

۴.۳. کاربرد در دیوارهای برشی

دیوارهای برشی، به عنوان سیستم اصلی مقاومت در برابر بارهای جانبی مانند زلزله و باد، نقشی حیاتی در پایداری ساختمان‌ها دارند. در این دیوارها، سنجاقی‌ها وظیفه مهار آرماتورهای قائم در برابر کمانش را بر عهده دارند، به ویژه در نواحی لبه دیوار که به آن‌ها المان‌های مرزی (Boundary Elements) گفته می‌شود. المان‌های مرزی در واقع عملکردی مشابه ستون‌های تعبیه شده در لبه‌های دیوار دارند و نیازمند آرماتورگذاری عرضی فشرده (خاموت و سنجاقی) برای تأمین محصورشدگی و شکل‌پذیری هستند. مبحث نهم ویرایش جدید، ضوابط مشخصی را برای لزوم استفاده از سنجاقی در جان دیوار تحت شرایط خاص (مانند درصد آرماتور قائم بالا) ارائه می‌دهد.  

بخش ۵: ضوابط طراحی و اجرایی بر اساس مبحث نهم مقررات ملی ساختمان (ویرایش ۱۳۹۹)

ویرایش پنجم مبحث نهم (منتشر شده در سال ۱۳۹۹) تغییرات و اصلاحات گسترده‌ای را در ضوابط طراحی و اجرای سازه‌های بتن آرمه، به ویژه در بخش آرماتورگذاری لرزه‌ای، معرفی کرده است.  

۵.۱. تعاریف کلیدی در ویرایش جدید

ویرایش جدید مبحث نهم، تمایز دقیق‌تری بین انواع آرماتورهای عرضی بر اساس عملکرد آن‌ها قائل شده است:

• خاموت (Stirrup): عمدتاً برای آرماتورهای عرضی در تیرها که برای مقاومت برشی و پیچشی به کار می‌روند، استفاده می‌شود.
• تنگ (Tie): برای آرماتورهای عرضی در ستون‌ها که وظیفه اصلی آن‌ها جلوگیری از کمانش میلگردهای طولی است، به کار می‌رود.
• دورگیر (Hoop): نوعی آرماتور عرضی بسته است که برای محصور کردن بتن در نواحی لرزه‌ای ویژه (مانند ناحیه بحرانی ستون‌ها) استفاده می‌شود و باید دارای قلاب لرزه‌ای باشد.
• دورپیچ (Spiral): آرماتور عرضی پیوسته به شکل مارپیچ.
• قلاب لرزه‌ای (Seismic Hook): به قلابی با خم ۱۳۵ درجه یا بیشتر اطلاق می‌شود که در انتهای خاموت‌ها، تنگ‌ها و دورگیرها برای مهار مطمئن در هسته بتن استفاده می‌شود.  
• ناحیه بحرانی (Critical Region): طولی از عضو سازه‌ای در نزدیکی اتصالات (مانند اتصال تیر به ستون) که انتظار می‌رود در آن تغییرشکل‌های غیرالاستیک (تشکیل مفصل پلاستیک) متمرکز شود و نیازمند آرماتورگذاری عرضی ویژه و فشرده است.  

۵.۲. ضوابط اجرایی سنجاقی‌ها

بر اساس ضوابط آیین‌نامه، استفاده از سنجاقی‌ها در شرایط زیر الزامی است:

• زمانی که فاصله آزاد بین میلگردهای طولی مهارنشده از ۱۵ سانتی‌متر بیشتر شود.  
• در ستون‌هایی با تعداد آرماتور طولی زیاد (بیش از ۱۲ عدد)، استفاده از سنجاقی ممکن است عملیات بتن‌ریزی و ویبره کردن را با مشکل مواجه کند. در این موارد، آیین‌نامه اجازه می‌دهد به جای سنجاقی از خاموت‌های بسته لوزی شکل استفاده شود.  
• تمام سنجاقی‌ها باید به وسیله سیم آرماتوربندی به میلگردهای طولی محکم شوند تا در حین بتن‌ریزی جابجا نشوند.  

۵.۳. چک‌لیست نظارت و کنترل کیفیت اجرایی در کارگاه

مهندس ناظر موظف است موارد زیر را در کارگاه ساختمانی به دقت کنترل نماید :  

• مطابقت با نقشه: کنترل قطر، تعداد و فواصل خاموت‌ها و سنجاقی‌ها با نقشه‌های اجرایی مصوب.
• قلاب‌های لرزه‌ای: اطمینان از اجرای خم ۱۳۵ درجه برای قلاب‌های خاموت و سنجاقی در نواحی بحرانی و قاب‌های با شکل‌پذیری ویژه.
• طول مستقیم قلاب: کنترل طول مستقیم انتهای قلاب لرزه‌ای (حداقل 6db​ یا ۷.۵ سانتی‌متر).
• اجرای سنجاقی: کنترل چرخش یک در میان قلاب‌های ۹۰ درجه سنجاقی‌ها در ارتفاع عضو.
• مهار کامل: اطمینان از اینکه تمام میلگردهای طولی توسط گوشه خاموت یا یک سنجاقی مهار شده‌اند.
• محل قلاب خاموت: عدم قرارگیری قلاب‌های خاموت‌های متوالی در یک امتداد عمودی (اجرای یک در میان).
• کیفیت مصالح: کنترل کیفیت میلگردها از نظر عدم وجود زنگ‌زدگی شدید، آلودگی به روغن یا سایر مواد مضر.

بخش ۶: تحلیل مقایسه‌ای و نتیجه‌گیری‌های مهندسی

۶.۱. تفاوت‌های کلیدی خاموت و سنجاقی

تفاوت اصلی خاموت و سنجاقی در عملکرد آن‌هاست که این عملکرد، شکل و نحوه اجرای آن‌ها را تعیین می‌کند. خاموت یک عنصر محیطی است که برای مقاومت کلی در برابر برش/پیچش و ایجاد محصورشدگی طراحی شده است. در مقابل، سنجاقی یک عنصر داخلی است که برای مهار موضعی میلگردهای طولی در برابر کمانش به کار می‌رود. جدول زیر این تفاوت‌ها را به طور خلاصه نشان می‌دهد.

ویژگی	خاموت (Stirrup/Tie)	سنجاقی (Crosstie/Pin)
تعریف	حلقه‌ای از میلگرد که آرماتورهای طولی را در بر می‌گیرد.	میلگردی کوتاه و خمیده که دو آرماتور طولی را به هم متصل می‌کند.
شکل ظاهری	بسته (مربع، مستطیل، دایره) یا باز (U شکل).	همیشه باز، به شکل یک خط مستقیم با دو انتهای خمیده.
عملکرد اصلی	مقاومت در برابر برش و پیچش (در تیر)؛ محصورشدگی و جلوگیری از کمانش کلی (در ستون).	جلوگیری از کمانش موضعی آرماتورهای طولی میانی؛ تقویت عملکرد خاموت.
محل استفاده غالب	تیرها، ستون‌ها، دال‌ها.	ستون‌ها و المان‌های مرزی دیوارهای برشی.
نوع قلاب‌ها	قلاب‌های ۱۳۵ درجه در دو انتها (برای عملکرد لرزه‌ای).	ترکیب قلاب ۹۰ و ۱۳۵ درجه (طبق مبحث نهم) یا دو قلاب ۱۳۵ درجه.
ضوابط کلیدی	رعایت فواصل در ناحیه بحرانی؛ الزام به بسته بودن برای مقاومت پیچشی.	الزام به استفاده در صورت فاصله میلگرد طولی > ۱۵ سانتی‌متر؛ چرخش متناوب قلاب‌ها.

۶.۲. اندرکنش خاموت و سنجاقی: ایجاد یک سیستم مهار جانبی یکپارچه

خاموت و سنجاقی اجزای مکمل یکدیگر هستند و به تنهایی نمی‌توانند عملکرد لرزه‌ای مطلوبی را فراهم کنند. سنجاقی به عنوان یک عنصر پشتیبان برای خاموت عمل کرده و با مهار کردن آرماتورهای میانی، توزیع یکنواخت فشار محصورکنندگی را در تمام هسته بتن تضمین می‌کند. استفاده ترکیبی و صحیح از این دو عنصر، ظرفیت باربری و شکل‌پذیری ستون را به حداکثر می‌رساند. عملکرد لرزه‌ای مؤثر، حاصل ایجاد یک قفس سه‌بعدی کامل از آرماتورهای عرضی است که در آن، خاموت بیرونی مرز سیستم را تعریف کرده و سنجاقی‌های داخلی تضمین می‌کنند که این سیستم در برابر کمانش‌های داخلی نیز مقاوم است.  

۶.۳. توصیه‌های طراحی و اجرایی برای بهینه‌سازی عملکرد لرزه‌ای

انتخاب و اجرای نامناسب آرماتورهای عرضی می‌تواند منجر به شکست‌های فاجعه‌بار در هنگام زلزله شود. خاموت‌ها و سنجاقی‌ها به عنوان آخرین خط دفاعی سازه در برابر بارهای لرزه‌ای عمل می‌کنند. بنابراین، درک عمیق فلسفه پشت ضوابط آیین‌نامه‌ای، به ویژه الزامات مبحث نهم ویرایش ۱۳۹۹، برای مهندسان طراح، ناظر و مجری الزامی است. جزئیات به ظاهر کوچکی مانند زاویه خم قلاب، فاصله چند سانتی‌متری خاموت‌ها در ناحیه بحرانی و نحوه اجرای سنجاقی‌ها، مرز بین یک شکست شکل‌پذیر و قابل کنترل با یک فروریزش ناگهانی و فاجعه‌بار را تعیین می‌کنند. سرمایه‌گذاری در طراحی دقیق و اجرای باکیفیت این جزئیات، تضمین‌کننده ایمنی و پایداری سازه در برابر شدیدترین نیروهای طبیعی است.